ÖZ MAZA TARIM
Üretim ve Budama

Üretim ve Budama

Gojiberry fidan (30 cm) kökleri
2 Yaşındaki Ağaç

Kurt üzümü yetiştirmek oldukça kolaydır. Düşük sıcaklık ve kuraklık gibi çevresel unsurlara karşı oldukça dayanıklı bir bitkidir. Zayıf kumlu topraktan ağır killi topraklara, alkali topraktan asidik topraklara kadar hemen hemen her tip toprağa kolay adapte olabilir. Düzenli budama işlemi uygulanmadığı takdirde bitki hızla gelişerek dallanır ve 4 metreye kadar boylanabilir. Bitki boyutu (1.5-2 m) düzenli budamalarla kontrol altına alınarak daha çok meyve verimi alınabilir. Kurt üzümü, dikiminin ikinci yılından itibaren meyve ayı sonuna kadar devam eder. Bitki tam olgunluğa beşinci yılda ulaşır. Dekar başına sıra arası ve sıra üzeri mesafe büyüklüğüne ve arazinin vaziyetine bağlı olarak 200-220 adet arasında fidan dikilmesi tavsiye edilmektedir. Fidan dikim sezonu ise yılın her ayı olmakla birlikte Nisan ayından Ekim ayına kadar olan süre daha çok tavsiye edilir. Kurt üzümü biyolojik yapısı gereği hızlı büyüyen ve çabuk meyve veren bir ağaçtır. Kurt üzümü tohumla ve çelikle üretim olmak üzere iki türlü yetiştirilebilir. Ayrıca doku kültürü usulü ile de çoğaltılabilir. Ancak doku kültürü usulü maliyetli ve hususi ortam gerektirdiğinden geleneksel ziraatte pek tercih edilmez. Ancak tohumdan üretimdeki önemli problem, kurt üzümü bitkisinin birçok alttür ve çeşidi olduğundan menşei ve buna bağlı olarak verim kalitesi ve bitki dayanıklılığı bilinmeyen tohumlarla karıştırılma riskidir. Bir nevi tohumdan verimli ve dayanıklı bir bitki elde etmek tamamen şansa bağlıdır. Erken baharda ekilen tohumlardan ekim ayında meyve oluşması mümkündür. Çelikle üretim usulünün iyi tarafı ise fidanların en başından itibaren kalın bir kök yapısı ile ekiliyor olmasıdır. Bu usulle üretilen fidanlardan da aynı yıl meyve görmek mümkündür; fakat gelişme hızları diğerlerine göre biraz daha yavaştır. Tohum ekimi Kurt üzümü meyveleri 3-4 saat süreyle suda bırakılır. Meyveler yumuşadıktan sonra içerisindeki küçük tohumlar tek tek alınarak önceden hazırlanmış torf (toprak) üzerine bırakılır. Ekim bittikten sonra üzeri tekrar torfile örtülerek düzeltilir. Sprey sulama aparatı ile sabah akşam sulanır. Toprağın kurumaması için ekim yapılan kabın üzeri naylon benzeri şeffaf bir örtü ile kapatılarak toprağın nem oranını muhafaza etmesi sağlanır. Daha sonra güneş alan bir yere bırakılarak çimlenmesi beklenir. Ortam sıcaklığı 20–25 °C arasında olmalıdır. Bu şartlar sağlandığı takdirde 7–10 gün içinde çimlenme görülmesi gerekir. Bu süre ortam sıcaklığına ve ekilen tohumun cinsine bağlı olarak daha da kısalabilir. Modern üretim tesislerinde veya daha büyük çaplı ekimlerde bu işlemler sera ortamında, ısı ve nem kontrol edilerek yapılmaktadır. Tohumlar toplu bir kaba ekilmiş ise iki veya üç yaprak olduklarında her birinin farklı bir kaba şaşırtılması gerekir. Bu aşamada sıvı bitki besini takviyesi yapmak gelişmeyi hızlandırabilir. Boyları 10 cm’ye ulaştığında dış ortama uyum sağlamaları için günde birkaç saat dışarıda tutularak yumuşak bir geçiş sağlanmalıdır.

FİDE DİKİMİ
Kurt üzümü fidelerinin toprağa dikilmesi için dikim öncesinde ve sonrasında yapılacak işlemler aşağıda sıralanmıştır:
• Ot ve tek yıllık bitki örtüsü olan alanlar kurt üzümü için en uygun alanlardır.
• Fidan dikimi için seçilen alan, çalımsı ve diğer bitki örtüsünden arındırılmış olmalıdır.
• Fidan dikimi ilkbahar ya da yaz aylarında yapılabilir.
• Arazi dikim öncesinde özenle tesviye edilip, fidan dikilecek noktalar belirlenmelidir.

•Makine ekimi ile büyük ölçekli tarlalar dizayn edilirken, sıra üstü ardışık iki bitki arası mesafe 1.0-1.5 m, sıra arası mesafe 2.5-3.0 m olabilir.
• Küçük tarlalar ve bahçe ekiminde ise sıra üstü mesafe 1.0 m, sıra arası mesafe 1.5 m olabilir.
• Fide dikim çukurları, köklerin rahatça sığabileceği boyutta yaklaşık 20 X 20 X 20 cm veya 30 X 30 X 30 cm ölçülerinde olmalıdır.
• Kaplarda yetişmiş genç fidanlar, aşırı soğuk ve don riski ortadan kalktıktan sonra ilkbahar ve yaz aylarında tarlaya şaşırtılmalıdır.
• Bitkinin kökü etrafındaki toprağın sıkışması için dikim çukurunun köşelerinden merkezine doğru birkaç kez çiğnenmelidir.
• Bitkinin çevresine çelenk benzeri toprak yığıntısı yapılarak aşırı yağış ve güçlü sulamalardan bitki korunmalıdır.
• Dikilen fide, destek vazifesi gören bir çubuğa tutturulmalıdır.
• Dikim sonrası fide ortalama 3-4 L suya ihtiyaç duyar. Sulama sonrası suyun hızlı buharlaşmasını tedbir almak maksatıyla bitkinin etrafı kuru toprak ile çevrilmelidir.
• Bitkinin iyi kök salmasını sağlamak için bölgelere göre değişiklik gösterse de sonbahara kadar haftalık 2-3 defa sulamak gerekebilir.
• Tarla toprağı nemli ya da kuru olsun, toprak içindeki hava boşluklarının giderilmesi ve kökün toprak ile doğrudan teması için dikimden hemen sonra 10 L’ye kadar sulama oldukça önemlidir. İklimsel şartlara göre ihtiyaç halinde 1-2 defa ek sulama gerekebilir.
• Özellikle ağır toprak ve iyi yağış alan bölgelerde kök çürümesi ve ölmesi tehlikesine karşı aşırı sulamadan kaçınılmalıdır.
• Dikim sonrası sıralar arasındaki toprak, uygun bir kültivatör ile işlenerek yumuşatılmalıdır.
• Fidanları, yabani otların ve diğer bitkilerin baskılamasını engellemek için tarla bakımı iyi yapılmalıdır.

Gojiberry Tohum Dikim Süreci
Bodurlaşmış Fidanlar
Budama Yapılmış Fidanlar

BUDAMA

Doğru Budanmış Fidan
  1. yıl: Kurt üzümü fidanları bahçeye dikilip, ortalama 1 m’lik kamış / çıtalara bağlanmalıdır. 30 cm’den tepe kesimi yapılarak gövdenin güçlenip kalınlaşması sağlanmalıdır.
  2. yıl: Bitkinin tek dal olarak uzayıp gitmesini önleyerek, hem gövde kalınlaşması hem de taç yapması için ilkbaharda yaklaşık 60 cm’den tepe kesme işlemi tekrarlanmalıdır. Çatal sayısı da en güçlülerinden 3’e indirilmelidir. Bu işlemler yapılmadığı takdirde kendini taşıyamayan bir bitki gövdesi meydana gelecektir. Sonraki yıllar: İlerleyen zamanlarda ağaçların her bahar budama işlemi tekrarlanmalıdır. Hasat boyu 1.75-2.0 m arasında olmalıdır. Meyveler, son yılın yeni, taze sürgünleri üzerinde oluştuğundan dolayı, yaz ortasında budama yapılması meyve verimini düşürecektir

HASAT VE MEYVE VERİMİ
Çin gibi ileri derecede kurt üzümü ziraati yapan ülkelerde, hasat makinesi kullanımı söz konusu olsa da ülkemizde elle hasat yapılmaktadır. Kurt üzümü meyve hasadı Haziran ayında başlayıp, Ekim hatta bazı bölgelerde Kasım ayına kadar sürer. Aynı dalda hem çiçek, hem ham meyve hem de olgun meyve vardır. Hijyen için hasat mutlaka ince ameliyat eldiveni ile yapılmalıdır. Kurt üzümü meyvesi kızarmaya başlar başlamaz toplanmamalıdır. Zira bu vaziyette olgunlaşmamıştır, tadı buruk olur. Bir hafta kadar olgunlaşma süreci vardır. Hasat zamanı meyvenin yüzü parlaklaşır, irileşir ve tatlanır.

Meyve Öncesi Tomurcuk
Olgunlaşan Meyveler

Meyvenin toplama zamanı geciktirilirse dökülme başlar. Dökülmeyenler ise buruşarak kuruma eğilimi gösterir. Bu dönem içerisinde kuşlar başta olmak üzere arılar ve diğer zararlılar için cazip bir besin kaynağıdır. Bu vaziyeti tedbir almak için olgunlaşan meyveler zamanında toplanmalıdır. Kurt üzümü meyvesi koparılırken sapı ile birlikte
koparılmalıdır. Sapsız koparılan kısımlara bitki besin göndermeye devam edeceğinden bu bitki için bir kayıptır. Diğer taraftan sapın yerinden dışarı çıkan sıvı toplanan meyvelerin birbirine
yapışmasına sebep olur ki bu da istenmeyen bir vaziyettir. Toplanan meyveler, taze tüketilecekse buzdolabında 2-3 gün bozulmadan saklanabilir. Besin değerini kaybedip ve bozulma başlayacağından daha uzun süre bekletilmemelidir.
Bir dekar alandan ne kadar verim alınacağı;
• Ağaçların yaşı
• Dikim sıklığı
• Tarla ve ağaç bakımı
• Güneş alma miktarı ve süresi
• Topraktaki mineral ve besin vaziyeti gibi unsurlara bağlıdır.

Sahil iklimlerinde ticari maksatlı üretim uygun değildir. Karasal iklimlere geçiş bölgelerinde meyvenin su oranı yüksektir. 4 kg yaş meyveden yaklaşık 1 kg kuru meyve elde edilir.

GOJİBERRY’NİN ÜRETİLMESİNDE ALINABİLECEK TEDBİRLER
Meyve veren diğer birçok ağaç gibi kurt üzümü ağacı da kuş, böcek ve diğer zararlılar için oldukça cazip besin kaynaklarıdır. Özellikle güçlü ve bakımlı ağaçlar, bir kısım zararlılar ve onların hasar verici tesirlerine karşı oldukça dayanıklı ve karşı koyabilir özelliktedir. Özellikle ilkbahar ve yaz aylarında organik gübre desteği ile toprak zenginleştirilerek bitkinin daha
güçlü ve dayanıklı olması sağlanabilir. Kurt üzümü meyveleri zengin besin içeriği ile kuşlar için oldukça caziptir. Ülkemizin değişik illerinde kurt üzümü üretimi yapan çiftçiler bu vaziyeti tedbir almak için ağaçlara şerit ve cd bağlamak, patlayan tüp tekniği ve sonik, ultrasonik ses üreten cihaz kurmak gibi teknikler kullanmış ancak bütün bunlar tesirsiz kalmıştır.
Kuşları meyve bahçelerinden uzak tutmak maksatı ile son çare olarak ağaçların üzerini ve hatta bütün tarlayı file benzeri örtü ile kapatmanın tesirli olduğu gözlenmiştir. Kurt üzümü bitkisi tozlaşma ile meyve ürettiğinden bu örtü arıların tozlaşma işlemini engellememesi gerekir. Bu sebeple filenin, tozlaşma sezonundan sonra gerilmesine dikkat edilmelidir. Kuşların dışında; tavuk, tavşan ve hatta geyik bu bitkinin yaprak ve meyvelerine zarar verdiği bilinmektedir. Zarar veren hayvanlardan korumak maksatlı sağlam bir çit ile bahçe çevrilmelidir. Böcekler için kurt üzümü kokusu cezbedici olabilmektedir. Meyveleri bu tür zararlı böceklerden korumak maksadıyla, kokusu daha keskin nane, hardal, biberiye gibi bir takım aromatik bitkileri kurt üzümü fidanları arasına dikmek denenebilir. Bu sistem yaprak biti gibi zararlı böcekler için caydırıcı olabilir. Her sonbaharda, bitki üzerindeki hasar görmüş kısımlar temizlenmeli ve düzenli
budama işlemi yapılmalıdır. Bitki üzerinde kalan ölü ve hasarlı bitki kısımları sadece böcekler gibi zararlıları davet etmekle kalmayıp mantar hastalıklarına da sebep olacaktır. Islak ve nemli ağaçlar, böcek ve diğer zararlılar için oldukça çekicidir. Ağaçları sulama işlemini sabahın erken saatlerinde yapmak, günün büyük bölümünde bitkinin kuru bir şekilde kalmasını ve daha korunaklı bir halde olmasını sağlayacaktır. Mantar hastalığından bitkiyi korumak için aşırı sulama işleminden ve çok sulak arazide bitki dikiminden kaçınılmalıdır.